Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải)

 Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
 + Bà đã giúp cho “tôi” hiều hơn, vì sao bà lại thích ở quê trong khi đó biết bao 
 người ao ước được sống ở “góc trời sáng rực lên... đó là Hà Nội", bà đã “quen 
 mất rồi", nhưng có lẽ điều sâu xa hơn mà bà muốn nhắc nhở cháu: “Nếu cháu cứ 
 ở Hà Nội mãi, sẽ chẳng bao giờ biết được ánh trăng ở quê đẹp như thế nào đâu!"
 Qua một lần về quê, được một lần được ngồi trò chuyện với bà nội trong một 
 đêm trăng sáng, sống giữa không gian yên bình, thanh tĩnh ấm áp tình thân, “tôi” 
 đã thốt lên sung sướng: ""Bà ơi! Trăng ở quê đẹp thật bà ạ!...".
 Câu chuyện của bà giúp cho “tôi” nhận ra được những giá trị đích thực của 
 cuộc sống: trân quý, biết ơn nơi cội nguồn, gốc rễ của mình....
 – Cảm xúc của nhân vật “tôi” khi bà nội đã ra đi mãi mãi và động lực để “tôi” 
 viết lên bài văn giàu cảm xúc chân thành về quê nội với một tình yêu tha thiết.
 + Cảm giác xót xa, đau buồn và ân hận, luyến tiếc của nhân vật “tôi”: “Sau mùa 
 hè năm ấy, bà nội tôi đã ra đi mãi mãi.”.
 + Khi không còn bà nữa, như một thói quen, như một xúc cảm tự nhiên: nhớ bà 
 da diết, nên: “Hè nào tôi cũng xin bố cho về thăm quê”.
 + Trở về quê, trở về với cội nguồn nơi bà sinh ra bố, giờ đây không còn bóng 
 nội, không được ăn những món ăn quê bà nấu, không được ngồi ngắm trăng cùng 
 bà, nghe bà kể chuyện, cảm giác buồn thương, nghẹn ngào trào dâng trong lòng 
 “tôi”.
 – Quê nội bây giờ đã đổi mới “chẳng còn một tí dấu vết nào của ngày xưa nữa. 
 Những dãy nhà hai, ba tầng san sát nhau mọc lên như nấm”. Và: “Không ai còn 
 nhớ nổi bóng dáng lũy tre xanh...” - một cảm giác xa xót, nuối tiếc cứ ngập tràn 
 trong tâm hồn “tôi”.
 + Có lẽ tình yêu quê nội, nỗi nhớ nội tha thiết luôn thường trực, cứ trào dâng 
 cuồn cuộn trong dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” nên: “Tôi cầm bút viết, dồn tất 
 cả tình cảm nhớ thương sâu đậm với bà vào bài tập làm văn tả phong cảnh quê 
 hương hôm ấy... Tôi viết về quê hương tôi với lũy tre xanh mát rượi và ánh trăng 
 rằm dịu ngọt. Phải rồi, tôi bỗng hiểu ra rằng: chính bà đã làm xanh mãi ước mơ 
 của tôi.
 Tình yêu bà chính là mạch nguồn của tình yêu quê hương, đất nước trong tâm 
 hồn cậu học trò nhỏ. Chính bà đã thắp sáng ước mơ cho “tôi” – làm xanh mãi 
 ước mơ của tôi”.
 ** Các nhân vật khác: bà, bố, cô giáo, các bạn,...
 b. Chỉ ra và phân tích được tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức 
 nghệ thuật của truyện:
 - Nhan đề câu chuyện gợi nhiều ý nghĩa: “Quê hương” là cội nguồn, gốc rễ của 
 mỗi người, quê hương gắn với hình ảnh người bà ấm áp tình yêu thương con 1,5
 cháu.
 - Sử dụng ngôi kể thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi”, tạo sự gần gũi, đồng 
 cảm giữa người kể chuyện và người đọc.
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
 - Câu chuyện tạo dựng được tình huống tự nhiên, gợi cho người đọc những điều 
 bình dị mà mang ý nghĩa sâu xa trong cuộc sống. (1,5)
 - Dòng cảm xúc của nhân vật trữ tình đi từ hiện tại, hồi tưởng về quá khứ, bộc lộ 
 những suy ngẫm sâu sắc: giá trị làm người - bài học nhân sinh vô cùng ý nghĩa.
 - Lời kể chuyện tự nhiên, kết hợp miêu tả và biểu cảm.
 ...
 Nghệ thuật trần thuật trong văn bản “Quê hương” đã góp phần tạo nên thành 
 công cho tác phẩm. Qua đó tác giả đã thể hiện tình cảm sâu nặng với quê hương 
 và những kỉ niệm tuổi thơ gắn liền với người bà đáng kính.
 c. ĐG, LH, MR
 - Qua tác phẩm, nhà văn gửi gắm tư tưởng, tình cảm, quan niệm...
 + “Quê hương” là cội nguồn, gốc rễ của mỗi người, quê hương gắn với hình ảnh 
 người bà ấm áp tình yêu thương con cháu. Quê hương mãi là chiếc nôi ân tình 
 thắm mãi trong trái tim chúng ta. 1,0
 + Câu chuyện là bài học nhân văn “Uống nước nhớ nguồn”, biết trân trọng, yêu 
 quý quê hương, nguồn cội; biết yêu quý người thân và hãy dành cho những người 
 thân yêu của mình những gì tốt đẹp nhất khi còn có thể.
 - LH với những tác phẩm cùng đề tài
 3. Kết bài: 0,5
 - Khái quát lại giá trị, ý nghĩa của truyện.
 - Nêu suy nghĩ, bài học của bản thân.
 d. Chính tả, ngữ pháp 0,25
 Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
 e. Sáng tạo: Bố cục mạch lạc, cảm xúc chân thành, thể hiện suy nghĩ sâu sắc về 0,25
 đối tượng biểu cảm.
 *** Hướng dẫn chấm**
 - Từ 7,0 đến 8,0 điểm: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên; có kĩ năng phân tích tốt; có 
 định hướng, chọn lọc d/c tiêu biểu, khái quát; kết nối các ý sâu sắc; logic, sáng 
 rõ, khoa học; lập luận chặt chẽ, liên hệ so sánh, vận dụng nhuần nhuyễn; văn viết 
 có giọng điệu riêng, giàu hình ảnh, cảm xúc lắng.
 - Từ 5 đến 6,75 điểm: Đáp ứng cơ bản các yêu cầu trên; có kĩ năng phân tích 
 tương đối tốt; hiểu và phân tích tác phẩm có định hướng; diễn đạt mạch lạc, văn 
 viết có cảm xúc.
 - Từ 3,0 đến 4,75 điểm: Chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trên; có ý thức phân tích 
 theo định hướng song chưa rõ; còn mắc lỗi diễn đạt, chính tả.
 - Từ 1,0 đến 2,75 điểm: Chưa hiểu rõ yêu cầu của đề; bài viết sơ sài; phân tích 
 không có định hướng; mắc nhiều lỗi diễn đạt, chính tả.
 - Dưới 1,0 điểm: Không có kĩ năng làm bài; không hiểu tác phẩm; mắc quá nhiều 
 lỗi diễn đạt, chính tả.
 - Điểm 0,0: Làm sai hoàn toàn hoặc không làm bài.
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
* Lưu ý:
- Căn cứ vào khung điểm và thực tế bài làm của HS, giám khảo linh hoạt cho điểm sát với từng phần, đảm 
bảo đánh giá đúng năng lực của HS.
- Khuyến khích những bài viết sáng tạo, sâu sắc.
- Điểm toàn bài không làm tròn.
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
 ĐỀ SỐ 5
 UBND HUYỆN NINH GIANG KỲ KHẢO SÁT CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 8 
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO CẤP HUYỆN
 NĂM HỌC 20...-20...
 (ĐỀ CHÍNH THỨC) MÔN: NGỮ VĂN
 Ngày khảo sát: .../.../202...
 Thời gian làm bài 150 phút, không tính thời gian phát đề.
Câu 1 (4,0 điểm)
Trong bài thơ Đất Nước (trích từ trường ca Mặt đường khát vọng) nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm viết:
 Em ơi em Đất nước là máu xương của mình
 Phải biết gắn bó và san sẻ
 Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở
 Làm nên đất nước muôn đời 
Theo em, nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm muốn gửi tới thế hệ trẻ thông điệp gì? Hãy viết một bài văn nghị 
luận trình bày suy nghĩ của em về thông điệp được nhà thơ gửi gắm qua đoạn thơ trên.
Câu 2 (6,0 điểm)
Bàn về truyện ngắn, Lê-ô-nốp Lê-ô-nit cho rằng:
 “Nếu tình huống truyện tạo ra bước ngoặt cho tác phẩm thì chi tiết nghệ thuật lại là cái bánh lái bẻ 
nên những đường cua tuyệt diệu ấy.”
Em hiểu như thế nào về ý kiến trên. Qua truyện ngắn “Cái Ngần”- Hạ Huyền, em hãy làm sáng tỏ:
 Bố tôi vẫn thường nói với tôi: Nó khổ hơn con rất nhiều, con đừng tỵ bì với nó.
 "Nó" là cái Ngần, con bé lang thang không có cha mẹ được bà tôi đem về nuôi trong một lần bà đi 
tàu từ Hà Nội về. Bà tôi kể: lúc thấy nó ngơ ngơ ngác ngác một mình trên sân ga, quần áo rách rưới bẩn 
thỉu, bà tôi động lòng hỏi han nó thì không hiểu sao nó oà khóc đòi đi theo bà tôi. Nó chẳng nhớ tại sao nó 
đến được đây. Nó cũng chẳng nhớ nó tên gì. Bắt đầu từ ngày đó, cuộc sống đang êm ả của tôi bị đảo lộn 
lung tung cả lên.
 [ ] Tới năm đầu đi học nó mới được bố tôi đặt cho cái tên là Ngần. Cả nhà gọi nó là cái Ngần. Nó 
quen dần với cái tên mới. Khi được gọi "Ngần ơi", nó toét miệng cười. Nó gọi bà tôi bằng bà, gọi bố tôi 
bằng bố. Nghe ngọt không? Tôi nhiều lần quát nó: "Bà mày à? Bà của tao chứ... Bố tao chứ. Bố mày ấy à, 
đang ở"... Tôi chỉ tay về rặng núi xa tít phía chân trời. Nó nhìn theo, bần thần gạ tôi: "Cho em chung bà 
với... chung bố với...". Có thế chứ. Cuối cùng nó cũng hiểu thân phận nó và đã ngoan ngoãn xin tôi.
 [ ] Những mùa hoa xoan tím thấm thoắt qua nhanh. Vèo một cái chúng tôi đã học lớp 9. Bà tôi 
dạo này yếu hẳn đi. Bà ho nhiều về đêm. Mâm cơm hàng ngày của gia đình tôi không còn nhiều bát đĩa to 
đựng thức ăn như trước. Bố tôi hay ngồi tư lự sau những buổi đi làm về. Mẹ tôi lại chuẩn bị sinh em bé. 
Tất cả việc đồng áng đều một mình bố tôi gánh vác. Tôi và cái Ngần sau buổi học lăn ra làm giúp bố. Tối 
tối đến giờ học bài, bố bắt chúng tôi vào học:
 - Năm nay vượt cấp, các con phải chú ý bài vở hơn đấy.
 Tôi với cái Ngần hai đứa không giao ước nhưng đều cố đạt điểm tốt để bố vui lòng. Tuy khác lớp 
nhau nhưng chúng tôi đều biết được kết quả học tập của nhau. Tôi là học sinh giỏi lớp A thì nó cũng là học 
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
sinh giỏi lớp C. Kỳ thi tốt nghiệp, đám học trò lo xanh mặt. Tôi với cái Ngần thì "Yên trí, làm bài xong bọn 
tớ sẽ viện trợ" - chúng tôi đùa với bạn như thế. Năm đó chúng tôi thi xong tốt nghiệp phải thi tiếp lên lớp 
10. Buổi báo tin danh sách trúng tuyển vào trường phổ thông trung học tôi không tin vào mắt mình nữa: 
Cái Ngần không đỗ lớp 10.
 Khi tôi báo tin này với bố, bố tôi bỏ buổi cày phóng xe đạp hộc tốc xuống trường huyện. Mẹ tôi hỏi 
lại tôi: "Sao cái Ngần lại không đỗ?" Bà tôi thì rên rẩm: "Đúng là học tài thi phận. Rõ khổ". Rồi bà lại ho 
khan từng hồi dài...
 Cái Ngần về, mặt buồn buồn. Tôi hỏi. Nó trả lời qua quýt: "Em bị điểm liệt". Bố tôi đạp xe từ trường 
về thở dài: "Cái Ngần không đỗ rồi, bị một môn điểm liệt". Không, tôi không tin được. Tất cả các môn cái 
Ngần đều học khá. Có môn còn giỏi nữa. "Vấn đề" gì đây. Tôi quyết định cất công tìm hiểu. Có đứa mách: 
“Không hiểu sao cái Ngần chép đề xong cứ ngồi im khóc thầm. Thầy giám thị hỏi nó trả lời ấp úng là 
không hiểu bài, không làm được”. Tôi nóng ruột: “Hôm đó thi môn gì?” Đứa bạn trả lời: “Môn địa lý.”
 Người tôi run lên. Môn địa lý nó học giỏi hơn cả tôi. “Đề năm nay không khó... Đúng rồi...” Tôi 
chạy về nhà, lôi nó ra sau bếp:
 - Sao mày cố tình không làm bài thi môn Địa lý?
 Lúc đầu nó chống chế:
 - Em không nhớ bài...
 - Nói láo, tôi quát lên - Mày cố tình không làm. Bài đó tao với mày đã từng kiểm tra lẫn nhau.
 Cái Ngần cúi đầu. Tôi nhìn qua làn tóc mai của nó. Những giọt nước mắt đang từ từ lăn trên má nó. 
Tôi khóc oà lên:
 - Mày muốn ở nhà làm giúp bố phải không? Mày thấy bà ốm nên muốn ở nhà phải không? Mày 
muốn dành cho tao đi học phải không? Sao lại thế...
 Bố tôi từ đồng về đứng sau chúng tôi lúc nào không biết. Người lẳng lặng dựng chiếc cuốc vào góc 
hè, mắt cũng đỏ hoe./.
 (Trích truyện ngắn “Cái Ngần”, Hạ Huyền, 
 in trong “Những truyện hay viết cho thiếu nhi”, NXB Giáo dục, 2024)
 ---------------Hết---------------
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
 HƯỚNG DẪN CHẤM
A. HƯỚNG DẪN CHUNG:
Do yêu cầu của kì khảo sát và đặc thù của môn khảo sát, giám khảo cần:
1. Vận dụng “Hướng dẫn chấm” phải chủ động linh hoạt, tránh cứng nhắc, máy móc và phải biết cân nhắc 
trong từng trường hợp cụ thể. Giám khảo cần phát hiện và trân trọng những bài làm thể hiện được tố chất 
của một học sinh giỏi; đặc biệt khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, có phong cách.
2. Đánh giá bài làm của học sinh một cách tổng thể ở từng câu và cả bài trên cả hai phương diện: kiến thức 
và kĩ năng.
3. Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng nhưng đáp ứng được yêu cầu cơ bản, hợp lí, có sức thuyết phục, 
giám khảo căn cứ vào thực tế bài làm để đánh giá cho điểm một cách chính xác khoa học, khách quan.
B. HƯỚNG DẪN CHI TIẾT:
 YÊU CẦU CẦN ĐẠT ĐIỂM
 Câu 1: Nghị luận xã hội (4,0 điểm)
 Yêu cầu chung 
 Đảm bảo thể thức bài văn có mở bài, thân bài, kết bài; hướng về chủ đề, suy nghĩ mới mẻ, 
 diễn đạt trôi chảy bằng ngôn ngữ của mình, giàu chất văn chương, đảm bảo tính liên kết, 
 không mắc lỗi chính tả, từ ngữ, ngữ pháp.
 Yêu cầu cụ thể 
 Đảm bảo thể thức bài văn.
 Xác định đúng thông điệp mà nhà thơ gửi gắm: Tình cảm (tình yêu) và trách nhiệm của 
 0.25
 thế hệ trẻ với quê hương đất nước.
 Vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. 
 Có thể viết bài văn theo hướng sau:
 1. Mở bài: 
 - Trích dẫn đoạn thơ và bước đầu khái quát thông điệp được nhà thơ gửi gắm: Tình cảm (tình 0.5
 yêu) và trách nhiệm của thế hệ trẻ với quê hương đất nước.
 2. Thân bài: 
 a. Phân tích đoạn thơ, khái quát tư tưởng của tác giả và rút ra thông điệp mà tác giả 0.5
 Nguyễn Khoa Điềm gửi gắm. 
 - Đoạn thơ hiện tư tưởng, sứ mệnh của con người VN thời kì kháng chiến chống Mỹ, là những 
 nhận thức sâu sắc về tình yêu và trách nhiệm của tuổi trẻ VN trong những năm chiến tranh.
 + Đất nước là máu xương của mình: Để có Đất nước như ngày hôm nay lớp lớp các thế hệ 
 cha anh đã đấu tranh, đổ bao máu xương, câu thơ là nhận thức về sự gắn bó máu thịt của đất 
 nước với cuộc đời của mỗi con người, đất nước chính là sinh mệnh, chính là sự sống -> Thể 
 hiện tình yêu, sự gắn bó tha thiết với đất nước của mỗi người.
 + “Phải biết gắn bó, san sẻ, phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở, để làm nên đất nước” -> 
 Đất nước được làm nên từ máu và nước mắt của bao thế hệ, vậy nên mỗi người bằng những 
 hành động và việc làm cụ thể phải có trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ, xây dựng đất nước thân 
 yêu.
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
=> Như vậy, bằng giọng thơ tâm tình, thủ thỉ như lời trò chuyện của tình yêu, vấn đề Đất 
nước lớn lao được lồng trong tình yêu riêng tư, từ đó tác giả Nguyễn Khoa Điềm gửi gắm 
thông điệp về tình yêu và trách nhiệm với Đất nước tới mỗi bạn trẻ hôm nay.
b. Trình bày suy nghĩ về tình yêu và trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay với Đất nước. 1.25
* Tuổi trẻ là gì?
- Là khái niệm dùng để chỉ thế hệ thanh, thiếu niên, những người trẻ tuổi, trẻ lòng.
- Tuổi trẻ là tương lai của Đất nước.
* Tại sao tuổi trẻ hôm nay cần có tình yêu và trách nhiệm với Đất nước.
- Tuổi trẻ mang trong mình sức trẻ, sức sáng tạo dồi dào, có sự nhanh nhạy, thích nghi nhanh 
với với sự phát triển của Khoa học, kĩ thuật, tuổi trẻ chính là nguồn lực chính trong quá trình 
xây dựng và phát triển Đất nước.
- Đất nước có được ngày hôm nay là nhờ vào “máu xương” của bao thế hệ đi trước, vì vậy 
cần sống trong sự biết ơn, dám đối đầu với những khó khăn để phát triển Đất nước.
* Tuổi trẻ cần làm gì để thể hiện tình yêu và trách nhiệm với Đất nước thân yêu.
Trách nhiệm đối với Tổ quốc
- Phát huy truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc; xung kích, sáng tạo, đi đầu trong 
công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
- Sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ độc lập, giữ vững chủ quyền, an ninh quốc gia, thống nhất 
và toàn vẹn lãnh thổ; đảm nhận công việc khó khăn, gian khổ, cấp bách khi Tổ quốc yêu cầu.
- Đấu tranh với các âm mưu, hoạt động gây phương hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc.
Trách nhiệm đối với Nhà nước và xã hội
- Gương mẫu chấp hành chính sách, pháp luật và thực hiện nghĩa vụ công dân
- Tham gia giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, quốc phòng, an ninh quốc gia.
- Chủ động đề xuất ý tưởng, sáng kiến trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật; tham 
gia quản lý nhà nước và xã hội.
- Tích cực tham gia tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện Hiến pháp và pháp luật.
- Xây dựng các mô hình sản xuất, kinh doanh tạo việc làm; tham gia bảo vệ môi trường và 
các hoạt động vì lợi ích của cộng đồng, xã hội.
- Tích cực tham gia hoạt động chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ em.
c. Rút ra bài học nhận thức và hành động: 0,5
- Mỗi HS chúng ta cần ý thức trách nhiệm của bản thân với quê hương, Đất nước.
- Chăm chỉ học tập, rèn đức luyện tài, tích cực tham gia nghiên cứu khoa học và tham gia vào 
các phong trào chung.
3. Kết bài
- Khẳng định lại vấn đề nghị luận 0.5
- Liên hệ bản thân...
Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, lập luận chặt chẽ, thuyết phục, hấp dẫn. 0.25
Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, đặt câu. 0.25
Câu 2: Nghị luận văn học (6 điểm)
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
Bàn về truyện ngắn, Lê-ô-nốp Lê-ô-nit cho rằng:
“Nếu tình huống truyện tạo ra bước ngoặt cho tác phẩm thì chi tiết nghệ thuật lại là cái bánh 
lái bẻ nên những đường cua tuyệt diệu ấy.”
Em hiểu như thế nào về ý kiến trên. Qua truyện ngắn “Cái Ngần” - Hạ Huyền, em hãy làm 
sáng tỏ:
a. Yêu cầu về kĩ năng:
- Biết huy động kiến thức lí luận văn học, kiến thức về tác giả, tác phẩm.
- Vận dụng các thao tác lập luận phù hợp, lí lẽ xác đáng, trình bày khoa học, diễn đạt lưu loát, 
không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu.
- Bố cục bài viết đảm bảo ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài
b. Yêu cầu về kiến thức:
HS có những cách triển khai bài làm khác nhau. Dưới đây là một gợi ý:
I. Mở bài: 0,5
- Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận
II. Thân bài
1. Giải thích 0,75
- “Tình huống truyện”: Là hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt khiến cho 
tại đó cuộc sống hiện lên rõ nét nhất và tư tưởng chủ đề bộc lộ sâu sắc nhất.
- “Bước ngoặt”: Sự thay đổi quan trọng, căn bản đôi khi đột ngột trong đời sống.
- “Chi tiết nghệ thuật”: Là các tiểu tiết của tác phẩm mang sức chứa lớn về cảm xúc và tư 
tưởng.
- “bánh lái”: Bộ phận điều khiển hướng đi, “Bẻ”: gập lại cho đổi sang hướng khác, “đường 
cua”: khúc ngoặt trên đường đi.
- Ý nghĩa của câu nói: Nếu tình huống truyện tạo nên sự thay đổi quan trọng căn bản trong 
cuộc đời nhân vật trong tác phẩm (là điều kiện, hoàn cảnh bộc lộ tính cách nhân vật và tư 
tưởng chủ đề) thì chi tiết nghệ thuật góp phần tạo nên những khúc ngoặt trong cuộc đời nhân 
vật (là kết quả, là những biểu hiện cụ thể của tình huống góp phần biểu đạt cụ thể, rõ ràng 
tính cách nhân vật và tư tưởng chủ đề của tác phẩm)
=> Chốt vấn đề nghị luận: Câu nói của Lê ô nốp-Lê ô nit khẳng định giá trị của tình huống 
truyện và chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm tự sự trong việc xây dựng tính cách nhân vật và 
tư tưởng chủ đề của tác phẩm văn học.
2. Lí giải vấn đề (Cơ sở lí luận) 1.0
* Vì sao “tình huống truyện tạo ra bước ngoặt cho tác phẩm”?
- Việc xây dựng tình huống truyện trong tác phẩm tự sự có ý nghĩa đặc biệt:
+ Về cốt truyện, tình huống góp phần thúc đẩy cốt truyện tạo ra kịch tính...
+ Về nhân vật: Tình huống góp phần nổi bật tính cách
+ Về chủ đề: Tình huống góp phần thể hiện sâu sắc chủ đề. Tình huống truyện càng độc đáo, 
kì lạ thì truyện càng lôi cuốn hấp dẫn người đọc.
* Vì sao “chi tiết nghệ thuật lại là cái bánh lái bẻ nên những đường cua tuyệt diệu ấy.”?
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
- Chi tiết nghệ thuật là kết quả, là những biểu hiện cụ thể của tình huống, để từ đó làm nổi 
bật tính cách và tư tưởng chủ đề.
- Chi tiết nghệ thuật chỉ là những tiểu tiết của tình huống nhưng nó lại có khả năng thể hiện, 
giải thích, làm dẫn chứng xác minh cho ý đồ của tác giả. Mỗi chi tiết nghệ thuật đều gắn với 
quan niệm nghệ thuật về thế giới con người.
3. Chứng minh: 2,25
- Qua truyện ngắn “Cái Ngần”, HS phân tích và chứng minh được vai trò của tình huống và 
chi tiết truyện. Bài viết có thể triển khai theo hướng sau:
* Luận điểm 1: Truyện ngắn “Cái Ngần” đã xây dựng được những tình huống truyện 
đặc sắc tạo ra bước ngoặt cho tác phẩm
- Tình huống: Cái Ngần được gia đình nhân vật tôi “nhặt” về nuôi. Tôi và Ngần đều học giỏi 
nhưng do gia cảnh khó khăn nên Ngần đã từ bỏ ước mơ học tiếp.
- Vai trò của tình huống:
+ Tác giả xây dựng tình huống nhẹ nhàng, xúc động.
+ Làm nổi bật giá trị của tình cảm gia đình, sự hy sinh và lòng yêu thương con người: Tình 
bạn, tình thân...
+ Thể hiện sự cảm thông, thấu hiểu của gia đình “tôi” với Ngần và sự hiểu chuyện, lòng biết 
ơn của Ngần với gia đình mới.
+ Khi Ngần quyết định bỏ một môn thi để không học tiếp, điều đó phản ánh mâu thuẫn tâm 
lí của tuổi trẻ, khi nhân vật phải đối mặt với sự lựa chọn giữa trách nhiệm và mong muốn cá 
nhân.
+ Luận điểm 2 : Truyện ngắn “Cái Ngần” đã xây dựng được những chi tiết nghệ thuật 
độc đáo lại là cái bánh lái bẻ nên những đường cua tuyệt diệu ấy.”
- HS phải chọn ít nhất hai chi và phân tích tác dụng của chúng. Có thể tham khảo những chi 
tiết sau:
+ Hoàn cảnh của Ngần: Cô bé lang thang, được nhặt nuôi. -> Sự cô đơn, bất hạnh của Ngần; 
sự khác biệt về xuất thân của hai nhân vật và sự đón nhận của gia đình “tôi”.
+ Ngần được đặt tên: Đây là sự thay đổi lớn -> Từ một cô bé không tên, trở thành có tên, có 
bố mẹ, có bà (có gia đình)
+ Sự hi sinh của Ngần: Bỏ bài trong kì thi quan trọng. -> Sự hi sinh thầm lặng, vô điều kiện 
của Ngần
+ Chi tiết cuối truyện về người bố: Lặng lặng đứng cuối đầu hè, mắt đỏ hoe -> Cho thấy hình 
ảnh người cha hiền lành, lặng lẽ chịu đựng khó khăn, bảo vệ gia đình, thương con, hiểu được 
tâm tư của Ngần ....
* Đánh giá chung: 0,5
- Truyện ngắn “Cái Ngần” là một sáng tác độc đáo và cảm động của Hạ Huyền. Truyện ca 
ngợi tình cảm gia đình với những con người giàu lòng nhân hậu, vị tha...
- Khẳng định ý kiến trên là hoàn toàn đúng đắn phù hợp với đặc trưng của thể loại.
- Bài học cho người sáng tác và người tiếp nhận:
 De-Thi.com Bộ đề ôn thi học sinh giỏi Ngữ văn Lớp 8 cấu trúc mới (Có lời giải) - De-Thi.com
 + Người sáng tác: Phải chú trọng trong việc xây dựng tình huống và lựa chọn chi tiết cho tác 
 phẩm của mình. Muốn vậy phải có vốn sống phong phú, sâu sắc, có sự đồng cảm với con 
 người và cuộc đời.
 + Người tiếp nhận: Cần phát hiện và khám phá nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện, đặc 
 biệt là khả năng xây dựng tình huống và lựa chọn chi tiết.
 III. Kết bài: Khẳng định lại vấn đề nghị luận 0,5
 Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, lập luận chặt chẽ, thuyết phục, hấp dẫn. 0.25
 Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, đặt câu. 0.25
*Lưu ý khi chấm bài:
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm 
một cách máy móc, vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm.
- Khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong 
Hướng dẫn chấm nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ,...*
 De-Thi.com